نگاهی به موسیقی سنتی ایران

نگاهی به موسیقی سنتی ایران

نگاهی به موسیقی سنتی ایران

 

 

 

۱-copy

 

موسیقی ایرانی یکی از قدیمی ترین موسیقی های دنیاست و اگر نگوییم قدیمی ترین،باید بگوییم یکی از اصیل ترین موسیقی های دنیاست.در دنیا سه موسیقی از حیث اصالت،هم عرض و هم دوش یکدیگرند،موسیقی چین،هند و موسیقی ایران.
قصد دارم در اینجا جنبه های تاریخی موسیقی ایران را بررسی کنیم تا ببینیم این موسیقی که امروز در دست ماست از کجا آمده و چه سابقه ای دارد.داریوش صفوت تاریخ موسیقی ایران را به شش دوره کلی تقسیم کرده است:
۱٫ دوره اساطیری یا میتولوژیک: در این دوره،دوسلسله اساطیری در ایران حکومت کرده‌اند،که پیشدادیان و کیانیان بوده‌اند. در این دوره موسیقی وجود داشته و از سازهای گوناگون نیز استفاده می شده ولی چون اطلاعات دقیقی وجود ندارد تنها می توان گفت در این دوره موسیقی بیشتر جنبه‌ی ماوراءالطبیعه و جادویی داشته است.
۲٫ دوره اول حکومت آریایی ها: این دوره کمی کمتر از چهار قرن طول کشید یعنی از قرن هفتم قبل از میلاد شروع و بعد از تقریبا چهار قرن با حمله اسکندر خاتمه یافت. در این دوره بین موسیقی ایرانی و هندی ریشه های مشترک است.
۳٫ دوره نفوذ یونانی‌ها: این دوره از سال ۳۳۰ پیش از میلاد شروع می شود که اسکندر ایران را فتح کرد و یونانیان حکومت را دست گرفتند و‌ سلسله سلوکیه تشکیل شد. در این دوره موسیقی غنی ایران با موسیقی یونان که آن هم موسیقی غنی بود پیوند خورد و به روایتی موسیقی ایران غنی تر شد.
۴٫ دوره دوم حکومت آریایی ها(دوره حکومت اشکانیان و ساسانیان): آریایی ها مجددا به حکومت رسیدند و تقریبا نه قرن حکومت کردند، که نیمی از این مدت را اشکانیان و نیم دیگر را ساسانیان حکومت کردند.نکته مهم در این دوره پیوند شدید بین موسیقی ایران و هند بود.به گفته مورخان، در آن دوران به دستور بهرام پنجم به از هندوستان تهدادی نوازندهکه به آنها لوری یا لولی می گفتند به ایران آمدند.تعداد این نوازندگان را از چهاصد تا دوازده هزار نفر گفته‌اند!!والبته کار بسیار بزرگی بوده.وجود این نوازندگان در بین موسیقی دانان ایرانی باعث شد که دو موسیقی و دو فرهنگ ایرانی و هندی که ریشه های مشترکی داشتند با به یکدیگر پیوند بخورند و موسیقی ما غنی تر شود.
۵٫ دوره بعد از اسلام تا صد سال قبل: اوایل قرن هفتم میلادی، اعراب ایران را فتح کردند و اوضاع ایران به کلی دگرگون شد. وقتی اعراب بر ایران مسلط شدند، ایرانی ها مجبور شدند همه چیز را به زبان عربی برگردانند،حتی کتب را ترجمه کردند و ناچار بودند شعرهایی را که با موسیقی خوانده می شد به جای شعر فارسی، به عربی برگردانند. اما با قاطعیت می توان گفت موسیقی بعد از اسلام همان موسیقی قبل از اسلام است بعنوان مثال در دستگاه همایون فعلی گوشه جامه‌دران اجرا می شود.ما در تاریخ دوره ساسانیان می خوانیم که نکیسا(نوازنده چنگ) هنگامی در جلسه ای آهنگی نواخت که به قدری گیرا بود حضار جامه ها به تن پاره‌پاره کردند و از آن به بعد نام آن قطعه شد جامه‌دران. می بینیم که این اسم ها همان هستند و همان ها منتقل شده‌اند و البته مقداری اسم های عربی به آنها آمیخته شده‌اند ولی موسیقی همان موسیقی است.
۶٫ دوره معاصر: موسیقی معاصر ایران از دوره قاجار به بعد شروع می شود. هنگامی که قاجار برر سرکار آمدند تهران را پایتخت خودشان قرار دادند، در گذشته هر موقع شهری پایتخت قرار می گرفت،قطب جاذبی می شد برای هنر و علم. قبل از قاجاریه زندیه بودند کهشیراز را پایتخت قرار داده بودند و طبعا موسیقی دانان بزرگی در شیراز جمع شده بودند و در اصفهان هم هنوز دنباله‌ی سنت صفویه باقی بود و درزمان قاجار این دو سنت موسیقی با هم ترکیب شدندو سنت موسیقی امروز ما را بوجود آوردند، که می‌توانیم اسم آن را بگذاریم سنت تهران. از آن به بعد موسیقی ایران از نظر تقسیم بندی آهنگ‌ها عوض شد،یعنی درگذشته سروکار با مقامات موسیقی داشتیم‌، اما ناگهان وضع عوض شد و آهنگ‌های موسیقی ایرانی بجای دوازده مقامی که بودند بین هفت دستگاه تقسیم شدند.
موسیقی سنت تهران که امروزه در دست ماست، مشخصه‌ی دیگری هم دارد و آن این است که استادان موسیقی سنت تهران تمام موسیقی های بزمی،رزمی،مطربی و عرفانی را در ردیف ما ترکیب کردند.
هفت دستگاه موسیقی ایران: شور، سه‌گاه، چهارگاه، همایون، ماهور، نوا و راست‌پنجگاه

 

 

نوشته ی نیما ابراهیمی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *